Dekker, Ted | Anno Domini 30

anno domini 30Francine Rivers, Bodie Thoene en Lynn Austen gingen hem al voor: ze schreven een roman waarin Bijbelse personen figureren. Namen de andere schrijvers steeds een Bijbels figuur als hoofdpersoon, Ted Dekker kiest ervoor de hoofdpersoon fictief te laten zijn, maar haar wel in ontmoeting te brengen met vele authentieke bijbelfiguren.

We volgen de verstoten dochter van de koning van de Kalb (een bedoeïenenstam). Deze koning wordt van de troon gestoten door zijn onbetrouwbare zoon. Om haar volk te redden, moet ze naar Palestina gaan om om hulp te vragen van de koning Herodes. Maviah, zo heet ze, wordt de inzet van een grove machtsstrijd. Onrecht op onrecht wordt haar aangedaan, maar ze zet door. En juist als de nood het hoogst is, ontmoet ze een rabbi die op dat moment rondreist in Palestina. Hij zet haar op het spoor van haar uiteindelijke verlossing.

Ted Dekker staat erom bekend dat hij spannende verhalen vertelt en dat hij daar niet zelden symbolische lagen in aanbrengt. Dit boek is maar matig spannend. Natuurlijk is het allemaal gruwelijk wat de hoofdpersoon overkomt, maar gruwelijkheden maken een boek niet per se spannend. De aaneenschakeling van ontmoetingen (de apostelen, Nikodemus, Maria en Stefanus) is gezocht. Ook de Bijbelse verwijzingen die Dekker in dit boek stopt, zijn maar weinig subtiel. De zoon die zijn vader van de troon stoot (Absalom en David) de woestijnreis naar het beloofde land, de ster die naar Jeshua (Jezus) leidt: het is allemaal niet te missen en erg nadrukkelijk. Maar daarvan kun je nog zeggen dat het bedoeld is voor de minder Bijbelvaste lezer.

Ronduit hinderlijk vind ik persoonlijk de monologen van de hoofdpersoon, waarin Dekker op een bijna dogmatische manier de bekeringsgeschiedenis van Maviah beschrijft. Ook de beschrijving van de eerste vrouw van Herodes, die opgewonden raakt van een strijder die Maviah meebrengt, is bijna koddig.

Wat mij betreft is dit een eenmalig uitstapje van Dekker en gaat hij gauw weer verder met het schrijven van thrillers, waarin de Bijbelse betekenis voor de fijnproever elegant verstopt zit.

Capote, Truman | In koelen bloede

in-koelen-bloedeTruman Capote werd met ‘In koelen bloede’ wereldberoemd door zijn pionierswerk op het gebied van de ‘faction’, romans van het waargebeurde verhaal. Dit werk werd de basis voor een heel genre, waarvan op Nederlandse bodem Tomas Ross een goed voorbeeld is.

Toen Truman in 1959 een bericht las over een moordzaak in Kansas, besloot hij, gesponsord door de publicerende krant, er naar toe te gaan en de zaak uitgebreid op te schrijven. Het resulteerde in een bloedstollend verhaal, omdat je vanaf het begin weet dat het de waarheid is. Weliswaar een door Capote aangevulde en ingekleurde waarheid, maar toch.

Het verhaal dat hij opschrijft, gaat in grote lijnen als volgt: als twee jongemannen het gerucht opvangen dat ergens in Kansas veel geld opgeborgen ligt, waar ze makkelijk bij kunnen komen, besluiten ze het erop te wagen. Ze reizen af naar de afgelegen boerderij, overvallen de boer en zijn gezin en brengen hen op onmenselijke wijze om het leven. Na een kortstondige vlucht worden ze opgepakt en tot de dood veroordeeld. Het is in de tijd dat ze gevangen zitten in afwachting van hun dood dat Capote hen bezoekt en spreekt. Capote spreekt vrijwel alle betrokken en doet op onvergetelijke wijze verslag van zijn bevindingen.

De details die Capote naar voren brengt maken het geheel uiterst realistisch. Het is het taalgebruik van de beide jongens, de zenuwtrekjes die ze hebben, de rake typeringen en de zintuigelijke beschrijving van de gebeurtenissen die Capote geeft. Het maakt dat het verhaal gaat leven, dat het in je geheugen terecht komt als stond je er zelf bij toen het gebeurde.

het boek laakt allerlei ronkende, spanningmakende termen en sensatierijk trucs; het wordt op nuchtere toon verteld. Absoluut een boek van eenzame klasse, dat weliswaar pittig is en een tijdlang de volledige aandacht van de lezer eist, maar aan de andere kant geen seconde verveelt. En een nawoord is een nawoord, maar dit nawoord, geschreven door Maarten ’t Hart, zou je eigenlijk vooraf moeten lezen.

Mitchell, David | Tijdmeters

Mitchell TijdmetersDavid Mitchell is veelbesproken. Enerzijds wordt hij op eenzame hoogte gezet als virtuoos en het beste wat de huidige schrijverij te bieden heeft, aan de andere kant knappen mensen af op het ‘kijk-es-wat-ik-kan-gehalte’. Qua leeservaring ben ik geneigd in te stemmen met de eerste groep. Het verhaal wervelt via allerlei hoofdpersonen rond de belangrijkste hoofdpersoon Holly, een paranormaal begaafde dame die per toeval betrokken wordt in een strijd tussen twee groepen mensen die buiten de tijd zijn geplaatst. Dat klinkt absurd en dat is het ook.

In de eerste episode (1984) maken we kennis met Holly, een jonge meid die kwaad van huis wegloopt en tijdens haar vlucht aangesproken wordt door een vreemde dame die een bizar gesprek met haar voert, maar daarmee iets in haar hoofd plant wat haar in veel problemen zal brengen. Deze episode is, behalve deze gebeurtenis, geheel aards, hoewel het gevecht aan het einde van de episode ook wel erg bizar is. In de tweede episode (1991) staat Hugo Lamb centraal. Hij ontmoet Holly, maar maakt een keuze waardoor hij haar ook weer uit het oog verliest. En zo zijn de overige episodes (2004, 2015, 2025, 2043) steeds opgebouwd: Holly speelt een kleinere of grotere bijrol, maar het perspectief is steeds gericht op een andere figuur.

Hoe verder het verhaal vordert, hoe fantasievoller het wordt. We zijn het spelen met tijd van Mitchell gewend (vergelijk ook Wolkenatlas), maar ik vond de episoden die verder van de realiteit afstaan niet zijn sterkste. Hij beschrijft op enig moment een heel gevecht tussen de chromometristen en de anachoreten in de kapel van de schemering (ja, het staat er echt) en dan verliest hij wat mij betreft zijn geloofwaardigheid. En ook al weet je bij fantasy dat het irreëel is, toch moet een schrijver moeite doen om je dat te laten accepteren. Gelukkig bouwt hij het voorzichtig op en daarom lees je door. Tegelijk zit daar ook een deel van het probleem: een argeloze lezer krijgt pas ruim over de helft van het boek het idee dat hij fantasy zit te lezen.

Mitchell kan uitstekend personages tot leven brengen, schrijft prachtige dialogen en houdt goed tempo. Wel zijn verschillende personages behoorlijk grof in de mond en neigen decor en hoofdpersonen naar fantasy. Voor mensen die de strijd tussen goed en kwaad vooral Bijbels geduid willen zien, kan dat reden zijn om het boek niet te lezen. Want christelijk is dit boek niet.

Baldacci, David | The Finisher

the finisherWanneer je denkt aan het genre fantasy en aan de doelgroep Young Adult (14+) doemt de naam van David Baldacci niet snel aan de leeshorizon op. De veelschrijver van zeer spannende en veel gelezen thrillers voor volwassenen waagt zich aan dit genre.  De conclusie luidt: schoenmaker blijf bij je (thriller)leest!

Aan ‘het jasje’ ligt het zeker niet. Een prachtig ogend boek neem je ter hand. Uitstraling heeft het zeker en een zekere ‘suspense’ straalt dit boek wel degelijk uit. Maar de vorm zegt in dit geval weinig over de inhoud.

‘Wat zou jij doen als je ontdekte dat alles waar je ooit in geloofde niet waar was? Wat als alles mogelijk was, zelfs het onmogelijke?’ De achterflap belooft veel goeds. Helaas worden deze vragen maar matig beantwoord. Gelukkig komt er dan ook een vervolg waar de lezer vast meer antwoorden krijgt, dan de vragen waar hij nu mee blijft zitten aan het eind van dit verhaal.

Vega Jane, de hoofdpersoon uit dit boek, is een meisje van 14 jaar. Ze is getuige van de ontsnapping van Quentin Hermes. Hij verdwijnt in het moeras. Wanneer blijkt dat hij een merkwaardige kaart voor Vega heeft achtergelaten, gaat zij op onderzoek uit. Hermes beschrijft in een geheimzinnig boek een wereld vol vreemde, mysterieuze wezens. Is er dan toch een andere wereld voorbij het moeras? Maar…er is nog nooit iemand teruggekeerd. Op zoek naar een beter leven dan dat ze nu leidt in het armoedige dorp Bitterbos en op jacht naar de ultieme waarheid die haar kan vrijmaken van de haar bekende wereld, waagt Vega zich met gevaar voor eigen leven in een vage zoektocht met vage mensen en wezens, meer mensen om zich heen verliezend dan dat ze wint.

De hamvraag is: wat bezielt Baldacci om een dergelijke ‘fantasystory’  voor jongeren te schrijven? En misschien nog wel belangrijker: zit de lezer nog wel te wachten op eenzelfde verhaal als The Hunger Games (Suzanne Collins) en Divergent/Insurgent (Veronica Roth)? Het lijkt een hype te zijn waar een beetje gerenommeerde auteur zich aan durft te wagen of zich eraan brandt…Het antwoord is minder spannend dan de vraag stellen…

Eerlijk is eerlijk, het boek kent een interessante ondertitel, mooie motto’s van Lewis Carroll en J.R.R. Tolkien en een van de auteur zelf waarin hij de lezer waarschuwt en ‘bedreigt’ en kent leuk gevonden hoofdstukaanduidingen met bijzondere titels. En toch…het verhaal komt zeer moeizaam op gang, is veelal voorspelbaar, kent verschillende vreemde karakters en benamingen (wat het lezen niet vergemakkelijkt in eerste instantie) en eindigt te abrupt. Pas echt op het eind kom je als lezer er goed in en leef je intens mee met Vega Jane. Het taalgebruik is ronduit slecht. Er staan veel vloeken in. Jongeren, de doelgroep immers, hoeven hier niet mee geconfronteerd te worden. Baldacci heeft een poging gedaan om een Narnia-achtige setting te creëren  en een spannend verhaal a la Harry Potter te schrijven, maar hierin is hij niet geslaagd. Baldacci is gewaarschuwd: schoenmaker, blijf bij je leest!

 

 

 

Faber, Michel | Het boek van wonderlijke nieuwe dingen

PA WITH_BACKGROUND BRONZEEvangelist Peter Leigh wordt door een ruimtevaartorganisatie uitgekozen om af te reizen naar een verre planeet, om daar het evangelie te brengen. Hij komt in een omgeving waar alles anders is. Zelfs de regen valt niet zoals we gewend zijn. Zijn vrouw moet achterblijven op aarde, die ten prooi valt aan apocalyptische natuurrampen. Peter is vastbesloten de bevolking van de planeet voor zich in te winnen, maar verliest daarbij zijn eigen sociale omgeving uit het oog. Zijn nieuwe vrienden lijken echter niet in staat om zich heel erg te hechten, waardoor Peter steeds verder vereenzaamt. Ook het contact met zijn vrouw wordt steeds moeizamer. Een boek met een heel beklemmende sfeer, ondanks, of misschien wel dankzij de onderkoelde manier van schrijven van Faber. Faber laat je nadenken over alles wat vaak vanzelfsprekend is. Ook de manier waarop het evangelie ontvangen wordt op de verre planeet is bizar omschreven. Het roept een gevoel van vervreemding op, wat maakt dat je na het lezen snel even controleert of alles nog wel is gebleven zoals het was. Een verhaal over geloof, over apocalyps, over relaties, over liefde, over het mens zijn, over de onontgonnen ruimte: met recht ‘Het boek van wonderlijke nieuwe dingen’.

Faber is een geboren Nederlander, maar groeide op in Australië en woont inmiddels in Schotland. Ik vraag me af of het onthechte gevoel dat zijn boek oproept met deze kosmopolitische levensloop te maken heeft.

Jen Campbell interviewde Michel Faber. Vanaf minuut 14 gaat het over ‘Het boek van wonderlijke nieuwe dingen’.

MacDonalds, Ann-Marie | In haar lichaam besloten

Ann-Marie Macdonnald in haar lichaam beslotenJe vroegste herinneringen neem je een levenlang mee. Ook herinneringen die je dacht vergeten te zijn, kunnen een rol spelen in je dagelijkse leven. Het is dat gegeven dat Ann-Marie MacDonald thematiseert in haar nieuwste boek, ‘In haar lichaam besloten’. Mary-Rose staat een tijdje alleen voor de opvoeding, en iedereen die kinderen opvoedt of opvoedde, weet dat dat soms een beproeving kan zijn. Mary-Rose betrapt zich op een temperament dat ze niet in zichzelf vermoedde, en herkent meer van haar moeder in zich dan ze zou willen. Knap hoe MacDonald een totaal andere toon treft dan in haar eerdere werk (lees zeker ook ‘Laten wij aanbidden’!) en haar personages overtuigend neerzet. Echt een heel goede schrijver.

Catton, Eleanor | Al wat schittert

Al wat schittert

Walter Moody raakt na een vermoeiende boottocht betrokken in een gesprek in de salon van het hotel waar hij vertoeft. In de kamer zijn twaalf heren aanwezig, die zich het hoofd breken over de dood van een kluizenaar, die in het bezit bleek van een flinke voorraad goud, die vervolgens opgeëist wordt door een vrouw die met hem getrouwd blijkt te zijn. Alle mannen die in de kamer aanwezig zijn raken beurtelings in gesprek met Moody, die zo stukje bij beetje het verhaal ontrafelt. Het verhaal wordt meeslepend gebracht, maar bevat tegelijkertijd een intelligente constructie, waarin astrologie een belangrijke rol speelt. De sfeer is heerlijk: een beetje goldrush, een beetje historie en een flinke portie achterdocht. Een detective met zoveel inhoud heb ik niet gezien sinds ‘De naam van de roos’ van Umberto Eco.

Blackstock, Terri | Nieuw licht

1001004005916413

Boeken waarin de wereld niet meer functioneert zoals hij dat altijd heeft gedaan, hebben automatisch iets spannends in zich. Grote titels uit het verleden als ‘Robinson Crusoë’ en ‘De heer der vliegen’ kunnen dienen als sprekende voorbeelden. In deze boeken wordt een mens of een groep mensen teruggeworden op zijn overlevingsdrang en oerinstincten. Ook Terri Blackstock maakt gebruik van dit principe in haar ‘lichtserie’, die bestaat uit ‘Laatste licht’,’Nachtlicht’, ‘Schemerlicht’ en nu is afgesloten met ‘Nieuw licht’. In de serie staat een gezin centraal dat moet overleven in een maatschappij zonder moderne techniek. Doordat veel moderne mensen zich niet meer kunnen redden zonder deze techniek en het moeten hebben van misdadige praktijken, wordt het een spannende aangelegenheid. Tegelijk lukt het de helden van het gezin Branning uitstekend, wat af en toe een bijna knusse sfeer oproept. Ook speelt de liefde een belangrijke rol en grijpt vooral de vader de situatie aan om te evangeliseren. Een verhaal waarin voor elk wat wils zit. Dat dat ook een nadeel kan zijn, behoeft geen uitleg.

Marion, Ella | De blauwe hel

De blauwe hel

Schemerige, sprookjesachtige plekken waar je niet mag komen, omdat het er gevaarlijk is en omdat er wel eens iemand is verdwenen en omdat niemand precies weet wat er allemaal gebeurt. De Blauwe Hel is zo’n gebied, in het Utrechtse deel van de Gelderse Vallei. Het is een ontoegankelijk trilveen, dat zijn duivelse benaming dankt aan het verraderlijke karakter van de bodem, die bij betreding golft onder je voeten als was het een levend wezen dat je wakker maakt. De kleur in de naam dankt het gebied waarschijnlijk aan de blauwgroene kleur van de blauwe zegge, die er veel voorkomt.

Uitstekend gekozen decor voor een spannend verhaal: je hoort de geluiden uit het gebied, je ziet de nevels tussen de bomen door drijven en je gedachten gaan als vanzelf naar de geheimen die het gebied moet herbergen. Het duurt dan ook niet lang, of de ondertoon van het kwaad doet zich in het eerste boek van de veelbelovende auteur Ella Marjon horen. Eerst zacht – een gedwongen huwelijk, niet zo’n zorgzame man, daarna luider – onbetekenende voorwerpen verdwijnen, er wordt geslagen, tot het angstaanjagend wordt – een kind verdwijnt en de verdenking van misbruik van kinderen doet de onschuld ineenkrimpen. Marjon vertelt het verhaal van een gelukkig stel dat trouwt en het ouderlijk huis van de bruidegom betrekt aan de rand van het wondermooie veengebied De Blauwe Hel. Al gauw dient het eerste kind zich aan en het geluk lijkt niet op te kunnen. De vrouw, Margot, vat echter geïntrigeerd door de zweem van geheimzinnigheid, een nadrukkelijke belangstelling op voor het gebied en de nog niet heel lang geleden in het gebied verdwenen jongeman. Ze bevraagt haar schoonouders over de zaak, maar die reageren met een voor hun doen ongewone stuursheid. Intussen beginnen er ook onverklaarbare zaken te gebeuren: een paar handschoenen verdwijnt, om plotseling ergens langs de weg te liggen. Er verdwijnt een schaaltje aardbeien. Als dan uiteindelijk het kindje van het echtpaar verdwijnt, is het genoeg. De man, Ewout, laadt een geweer, dat ze kort daarvoor in de tuin hadden gevonden.

Marjon vlecht er een ander verhaal doorheen. Het is het verhaal van Margje, een meisje dat in een onbezonnen moment belooft te trouwen met de zoon van een welgestelde boer. Eenmaal in het huwelijk, dat van meet af aan tegenvalt, durft ze zich er niet van los te maken, trouw en verantwoordelijk als ze is. Ze ondergaat het huwelijk, maar al snel blijkt dat kinderen uitblijven, waar zij uiteraard de klappen voor opvangt. Haar schoonmoeder komt te overlijden, haar man raakt invalide: niets wijst op een zonnige toekomst voor het gezin. Dat bevalt de schoonvader niet en hij zint op een list om de zaken naar zijn hand te zetten.

Als je bedenkt dat Marjon zich waagt aan een uitermate actueel thema: seksueel misbruik van kinderen, dan krijg je toch respect voor haar. Ze wordt niet zwart-wit, door de toch al verdorven misbruiker alles in de schoenen te schuiven. Ze heeft oog voor de achtergrond van de dader en ze brengt haarfijn de onmacht en passiviteit van de omgeving in beeld. De kerk had ook makkelijk de zwarte piet kunnen krijgen, maar ook daarvoor past ze. Ze zet daar iets moois tegenover: in alle ellende biedt ze, op een subtiele manier, een uitweg naar boven.

Het is een sterk debuut. Vooral het verhaal dat in het verleden speelt, spreekt tot de verbeelding. De liefdeloosheid van de schoonfamilie, waarbij geld altijd boven de mensen gaat, de hardheid van het boerenbestaan, de wanhoop van Margje. Het is intriest en steeds voel je: dit is niet het ergste, straks wordt het nog erger. Knap is ook dat Marjon al strooit met aanwijzingen nog voor het verhaal goed en wel op gang is. Aanwijzingen die knap op hun plek vallen en de omvang van de rotte plek in volle grootte aantonen. Het verhaal dat in het heden speelt is een stuk minder sterk. Die situatie is betrekkelijk gelukkig en dan doet zich de moeilijkheid voor die veel schrijvers ervaren: geluk is bar moeilijk geloofwaardig te beschrijven. Geluk blijft in werkelijkheid veel vaker onuitgesproken, opgesloten in blikken, gebaren en aanrakingen. Marjon vergrijpt zich aan het beschrijven van de gênante dingen die iedereen doet als hij verliefd is, maar die in een boek meestal niet tot hun recht komen. Ook de dialogen tussen Margot en haar schoonmoeder zijn van dat soort zoetsappigheid. Maar dat is dan ook het enige wat minder is.

Voor wie alvast een voorproefje wil: op www.vimeo.com staat onder de titel De Blauwe Hel een sfeervol filmpje dat het verhaal in beeld brengt.